Profilaktik səhiyyə xüsusilə vacibdir

Profilaktik səhiyyə xüsusilə vacibdir

Profilaktik səhiyyə, gələcəkdə xəstəliklərin qarşısının alınması üçün görülən tədbirlərdən ibarətdir. Xəstəlik və əlillik – ətraf mühit amilləri, genetik meyl, xəstəlik elementləri və həyat tərzi seçimlərindən təsirlənir. Xəstəliyin qarşısının alınması, ilkin, ikinci və üçüncü dərəcəli profilaktikaya aid edilə bilən gözlənilən hərəkətlərə əsaslanır.

Hər il milyonlarla insan, qarşısı vaxtında alınmayan xəstəliklərdən ölür. 2004-cü ildə aparılan bir araşdırma, 2000-ci ildə ABŞ-da bütün ölümlərin yarısının vaxtında qarşısının alına biləcək olduğunu göstərdi. Əsas səbəblərə ürək-damar xəstəliyi, xroniki tənəffüs xəstəliyi, təsadüfən yaralanmalar, diabet və bəzi yoluxucu xəstəliklər daxildir. Eyni araşdırma, ABŞ-da hər il 400.000 adamın pis pəhriz və oturaq həyat tərzi səbəbiylə öldüyünü təxmin edir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) hesablamalarına görə, 2011-ci ildə dünyada 55 milyon insan ölmüşdür, bunların üçdə ikisi yoluxucu olmayan xəstəliklərdən, o cümlədən xərçəng, diabet, xroniki ürək-damar və ağciyər xəstəliklərindən olmuşdur. Bu, 2000-ci ildən sonra artımdır, bu müddət ərzində ölümlərin 60% -i bu xəstəliklərə aiddir. Ona görə də, dünyada xroniki xəstəliklərin yayılması və bu xəstəliklərdən ölüm hallarının artması nəzərə alınmaqla profilaktik səhiyyə xüsusilə vacibdir.

Xəstəliyin qarşısının alınması üçün bir çox üsul var. Bunlardan biri də maarifləndirmə yolu ilə yeniyetmələrin siqaretdən istifadəsinin qarşısının alınmasıdır. Yetkinlərin və uşaqların özlərini sağlam hiss etdikləri halda belə, mütəmadi olaraq müayinə üçün həkimə baş çəkmələri, xəstəlik müayinəsi aparmaları, xəstəlik üçün risk faktorlarını müəyyənləşdirmələri, sağlam və balanslı bir həyat tərzini müzakirə edərək, immunizasiyaya uyğun olmaları tövsiyə olunur.

Klinikalar, həkimlər ilə mütəmadi əlaqələr qurmaq məsləhət görülür. Bəzi ümumi xəstəlik müayinələrinə hipertansion (yüksək qan təzyiqi), hiperqlisemiya (yüksək qan şəkəri, şəkərli diabet xəstəliyi üçün bir risk faktoru), hiperkolesterolemiya (yüksək qan xolesterolu), kolon xərçəngi, depresiya, HİV və cinsi yolla ötürülən digər yayılma növləri üçün müayinələr daxildir.

Xlamidiya, sifilis və qarın xəstəliyi, mamoqrafiya (məmə xərçənginin müayinəsi üçün), kolorektal xərçəng müayinəsi, Pap testi (servikal xərçəngi yoxlamaq üçün) və osteoporoz üçün müayinə gələcəkdə xəstəliklərin qarşısının alınması üçün çox vacibdir. Döş və ya yumurtalıq xərçəngi kimi müəyyən xəstəliklərə yol aça biləcək genetik pozğunluqlar və ya meyllər yaradan mutasiyalar üçün isə genetik testlərlə özünüzü yoxlatdırın. Ancaq bu tədbirlər hər bir fərd üçün əlverişli deyil və profilaktik səhiyyə xidmətinin səmərəliliyi hələ də müzakirə mövzusudur.

 

Dr. Cahit Yeğenoğlu

İç hastalıkları uzmanı

Əlaqə telefonu: (+99455) 261 14 04